بایگانی دسته ی مقالات

ریشه اولین بخشی است که از دانه خارج می شود و با رشد خود گیاه را در خاک نگه داشته و مواد مورد نیازش را جذب می کند. در برخی از گیاهان مثل هویج، ترب و شلغم، ریشه محل ذخیره مواد غذایی می باشد.

گیاهان دارای انواع متفاوتی از ریشه ها هستند. بسیاری از گیاهان دولپه‌ای دارای سیستم ریشه ای اصلی می‌باشند اما گیاهان تک‌لپه‌ای معمولا ریشه‌های افشان دارند. به غیر ریشه های اصلی گیاهان ریشه های دیگری نیز تولید می‌کنند.

انواع سیستم ریشه ای گیاهان

هنگامی که دانه رویش می‌کند، اولین عضوی که بر روی پوست دانه ظاهر می‌شود، راس ریشه (Root tip) است که ریشه‌چه، نیز نامیده می‌شود. ریشه‌چه در اثر طویل شدن محور زیر لپه و امتداد آن ریشه‌ی اولیه را به‌وجود می‌آورد، که به‌زودی منشعب می‌شود و ریشه‌های ثانویه را ایجاد می‌کند. ریشه‌های اولیه (Primary root) در گیاهان گلدار دولپه‌ای معمولا از ریشه‌های ثانویه بزرگ‌ترند و ریشه‌ی اصلی (Tap root) نامیده می‌شوند. به این‌ طرز ریشه‌بندی سبک یا سیستم ریشه‌ی اصلی و به ریشه‌های کوچک ریشک یا ریشه‌چه (Rootlet) می‌گویند.

در بعضی از دولپه‌ای ها و تقریبا همه‌ی تک‌لپه‌ای ها تفاوتی بین ریشه های اولیه و ثانویه دیده نمی‌شود و به این طرز ریشه‌بندی سیستم ریشه‌ی افشان (Fibrous root system) گفته می‌شود. به ریشه‌هایی که از رشد گیاهک دانه به وجود نمی‌آیند، ریشه‌های نابه‌جا (Adventitious roots) می‌گویند که ممکن است از ساقه یا برگ تولید شوند. شاخه های بسیاری از گیاهان هنگامی که در محل مرطوب قرار گیرند، یا توسط انسان در خاک یا شن مرطوب گذاشته شوند، می‌توانند ریشه‌های نابه‌جا تولید کنند و این نیز طریقه‌ای برای شناسایی گیاهان است و آنها را از گیاهانی که قادر به ایجاد ریشه ی نابه‌جا نیستند جدا می‌کند.

از انواع ریشه‌های نابه‌جا می‌توان ریشه های تکیه‌گاهی (Prop or stilt roots) را نام برد؛ که معمولا از محل پایین‌ترین گره یا مفصل ساقه خارج می‌شوند و کمک موثری به‌ نگاه‌داری گیاه می‌کنند؛ مانند ریشه های تکیه‌گاهی ذرت. و یا ریشه‌هایی که از محلی غیر از محل واقعی خود یعنی از برگ، ساقه و … ایجاد می‌شوند.

ریشه های غده‌ ای یا ریشه های ذخیره‌ای (Storage roots)

اغلب در ریشه‌های افشانی مثل کوکب (Dahlia spp) یا زنبق، ریشه ضخیم و حاوی بافت ذخیره‌ای است. به این سیستم ریشه های ذخیره‌ای، سیستم ریشه های گروهی یا دسته‌ای (Fascicled root system) نیز می‌گویند. بخش ذخیره‌ای ممکن است کروی، مانند بعضی اقسام چغندر؛ فرفره‌ای یا شلغمی، مانند شلغم؛ دوکی شکل مانند سیب‌زمینی شیرین؛ یا واژ مخروطی، مانند هویج باشد.

ریشه های هوایی (Aerial roots)

بعضی از گیاهان در مناطق مرطوب و یا گرم و مرطوب می‌توانند ریشه‌های هوایی ایجاد کنند؛ که به‌ همین نام خوانده می‌شوند. مانند گیاه انجیر معابد (Ficus religiosa). ریشه‌های بالارونده (Climbing root) نیز از انواع ریشه‌های هوایی هستند که در انواع عشقه‌ها دیده می‌شوند. ریشه های تنفسی (Pnematophore or Respiratory roots) که خاص گیاهان باتلاقی مانند چندل و حرّا هستند نیز از انواع ریشه‌های هوایی محسوب می‌شوند.

ریشه‌های انگلی (Roots of parasites)

بعضی از گیاهان با ایجاد شاخه‌ های زرد و نازک و ضعیف بر روی گیاهان دیگر به صورت انگل زندگی می‌کنند، مانند گیاهان بدون برگ «سس» (Cuscuta spp). این گیاهان ریشه‌های نا‌به‌جایی ایجاد می‌کنند که در ساقه یا شاخه ی گیاه میزبان فرو می‌روند و آب و غذا از آن می‌گیرند. این نوع ریشه ها ریشه های مکنده (Haustorium) نامیده می‌شوند. به طور کلی به طرز قرار گرفتن ریشه و آرایش آنها Rhizotaxis و عدم وجود ریشه را Arhizous می‌گویند.

منبع: اگرونیک

فنگ شویی گیاهان و تاثیر استفاده گیاه در محیط منزل و محل کار

گیاهان زندگی می کنند و نفس می كشند همچنین می توانند احساسات و انرژی مثبت را در خانه یا محل کار ایجاد کنند . گیاهان توانايى تبديل انرژى بد يك محيط را به بهترين نحو به سمت مثبت دارند . با همه ى اين اوصاف ، در مورد نوع گیاهان و مكان قرار گيرى آنها بايد طبق اصول فنگ شویی گیاهان عمل شده تا بهترين نتيجه حاصل آيد .

روش استفاده از فنگ شویی گیاهان :

• روش های مختلفی برای زیباکردن فضای خانه وجود دارد . استفاده از گل و گیاه در دکوراسیون یكی از آنهاست . با نكات كاربردی متنوعی نه تنها خانه بلکه فضای کار خود را با كمك گیاهان سبز تزیین کنيد .
• خانم های خانه دار كه بخشی از دكوراسیون منزل شان را به گل آرایی اختصاص داده اند ، باور دارند كه حتی نگاه كردن به گل و گیاه آنها را سرشار از انرژی ، سرزندگی و شادابی می كند .
• گیاهان سبز با شكستن پیوند بین مواد شیمیایی آنها را به عنوان غذا مصرف می كنند . در نتیجه بسیاری از موادی كه باعث آلوده شدن هوای داخل خانه می شوند از بین می روند .

به عنوان نمونه انتخاب گیاهانی با برگ های پهن و بزرگ از چند جهت اهمیت دارد؛ اول آنكه برگ های بزرگ و پهن گیاهان ، بیشترین تاثیر را در افزایش نشاط و شادابی در خانه خواهند داشت . تبعیت از شیوه ها و اصول دكور آپارتمان با استفاده از گل ها و گیاهان به هرچه زیباتر شدن محیط زندگی شما كمك می كند .

قبل از اینكه سراغ گل فروشی ها بروید نگاهی به این نكته ها بیندازید:

انتخاب

در انتخاب گل برای استفاده در دكوراسیون منزل تان بهتر است آنهایی را خریداری كنید كه هنوز غنچه هستند . می دانیم زندگی کارمندی آنقدر پرمشغله شده که شما خانه تان را فقط روزهای تعطیل می بینید . پس لازم است روی میز کار خود گیاهی زنده داشته باشید که گل های شان كاملا باز نشده اند . مثلا غنچه های گل رز در آینده ای نه چندان دور ، یعنی پس از دو یا سه روز باز خواهند شد . اگر همه گل های رز شكفته باشد ، به زودی عمر گل هایش به پایان می رسد .

فضا یابی

• از سطوح مختلف برای قرار دادن گلدان ها استفاده كنید . میزها و قفسه ها برای گلدان های كوچك مناسب هستند . از فضاهای خالی خانه خود و جهت مناسب می توانید از انرژی گلدان ها و گیاهان بهره مند شد . ترجیحاً در فضا و مناطق غرب و شمال غرب از گل و گیاه استفاده نکنید !

رنگ بندی

• یك اصل ساده باغبانی بر این نكته جالب تاكید می كند. كه در كاشت گل ها چه در یك گلدان كوچك و ساده و چه حتی در باغچه ، همیشه باید به كاربرد رنگ های مختلف در كنار یكدیگر توجه داشت . می توانید از نقشه باگوا برای ترکیب بندی و نوع چیدمان رنگ ها برای گیاهان خود استفاده نمایید .

گلدان مناسب برای فضای ورودی و راهرو

ورودی و راهروها را فراموش نکنید. ورودی ها بهترین و مهم ترین جا برای قرار دادن گلدان های شما هستند ، گلدان شما می تواند روی جاکفشی یا کنسول شما قرار بگیرد . یک گلدان متوسط با گل های پر و چند رنگ زیبایی خاصی به فضای ورودی شما می بخشد .

گلدان مناسب برای فضای آشپزخانه

عطر گل ها در موقع کار روزانه خستگی را از شما دور می کند. حتی برای لحظه ای شما را از مشغله ی این دنیا بیرون ببرد یعنی زندگی در خانه ی شما جریان دارد. گلدان آشپزخانه را بزرگ در نظر بگیرید و برایش گوشه ای را محیا کنید .

گلدان روی میز کار

در کنار گلدان هایی که در خانه تان می گذارید .

می دانیم زندگی کارمندی آنقدر پرمشغله شده که شما خانه تان را فقط روزهای تعطیل می بینید پس لازم است روی میز کار خود گیاهی زنده داشته باشید با این گیاهان می توانید ، در محل کارتان نشاط را تجربه کنید . این گیاهان بدون هیچ رسیدگی می توانند تا مدت ها روی میز کارتان دوام بیاورد .

جهات استفاده از گیاه

گیاهان در جهت جنوب ، جنوب شرقی و شرق برای تقویت این جهات استفاده می شود تا ایجاد تعادل و هماهنگی در محیط را ایجاد نماید. در بخش های شمال غرب و غرب ترجیحا از گل و گیاه استفاده نکنید.

با فنگ شویی گیاهان ، محل زندگی و كار با نشاط داشته باشيد:

علم فنگ شویی در مورد چگونگی تنظیم محیط زیست طبیعی اطراف انسانها اصول و قوانینی دارد و حتی در مورد محل جای گیری گیاهان بر اساس فنگ شویی نیز نظراتی ارائه می دهد . به این معنی که علاوه بر نوع گیاهان ، محل قرار گیری آنها هم‌ مهم است .

گیاهان نقش مثبتی در محیط ما ایفا می کنند ! به شرطی که آنها به طور استراتژیک ، در مکان های مناسب از نقشه باگوا (Bagua)  در خانه قرار دارد .

بهترین مکان برای قرار دادن گیاهان بر اساس فنگ شویی منزل و محل کار مناطقی است که عنصر چوب و یا آتش در نقشه باگوا وجود دارد و یا تغذیه یا غنی می شود !

• مناطق جنوب شرقی ، جنوبی و شرقی بهترین نقاط فنگ شویی گیاهان شما هستند ! از انواع   گیاهان آپارتمانی مقاوم می توانید در محیط خود استفاده نمایید .

اگر انواع گیاهان در منطقه شمالی نقشه باگوا قرار گیرند و بیش از حد باشند ، اثر عنصر چوب ممکن است انرژی مثبت فنگ شویی را تضعیف کند . بنابراین ، در صورت وجود گیاه در منطقه شمال نقشه باگوا ، تعداد آنها را کاهش دهید !

تاثیرات مثبت وجود فنگ شویی گیاهان در محیط

• وجود گل و گیاه در محل کار یا منزل ! تمرکز و بهره وری افراد را بهبود می بخشد ! بر اساس یک مطالعه منتشر شده در مجله روانشناسی محیط زیست Journal of Environmental Psychology ، حضور گیاهان در محیط توانایی افراد برای حفظ توجه و تمرکز را افزایش می دهد . در همین راستا ، مطالعات دیگر نشان داده است که گیاهان در محل کار می توانند بهره وری را ۱۵٪ افزایش می دهد ! از گیاهان تزیینی ، گل و گیاهان آپارتمانی مقاوم می توانید در محیط خود استفاده کنید .

چگونه گیاهان باعث ایجاد حس شادی و رضایتمندی در محیط میگردد ؟

• مطالعات متعدد نشان داده است که گیاهان در محل کار میزان رضایتمندی کارکنان را افزایش می دهد ! علاوه بر این ، استفاده از گل ها بیشترین تأثیر را دارند . تحقیقات انجام شده در Rutgers نشان می دهد که کاربرد گل ها تاثیری شگرف بر روی حس خوشبختی دارد . و گلها باعث ایجاد لبخند بر لبان ۱۰۰٪ از افرادی شد که در تحقیق حضور داشتند .

چرا از گیاهان در کاهش استرس بسیار موثر می باشد ؟

• یک مطالعه انجام شده توسط دانشگاه ایالتی واشنگتن و یک مطالعه منتشر شده توسط NCBI نشان داد که حضور گیاه باعث کاهش سطح استرس کارکنان می شود. دکتر لئونارد پری از دانشگاه ورمونت ، تحقیقات مشابهی انجام داده و نتیجه آن‌جالب بود:
• قرار گرفتن در نزدیکی گیاهان ، باعث کاهش سطح استرس در عرض پنج دقیقه شد !

چگونه از گل و گیاه آپارتمانی باعث بهبود روابط اجتماعی می گردد ؟

• تحقیقات نشان داده است ! افرادی که بیشتر وقت خود را با گیاهان می گذرانند ، قادر به برقراری ارتباط بهتری با دیگران هستند ! قرار گرفتن در معرض محیط طبیعی ، که شامل حیوانات ، طبیعت و حیات وحش است ، نتایج مشابهی به دست می آورد .

چگونه گیاهان فنگ شویی باعث بالا بردن و بهبود سطح انرژی و نهایتا ایجاد عملکرد بهتر می گردد ؟

• استفاده از گیاه باعث بهبود توانایی در یادگیری مي شود ! در يك تحقيق كه در سال۲۰۱۰ در ۱۰۱ دبیرستان عمومی در يكی از ايالتها انجام گرفت ! مشخص گرديد که قرار گرفتن در معرض طبیعت ارتباط مستقيم و مثبت با قوه ى يادگيرى و عملکرد دانش آموزان دارد .

چگونه گیاهان در روند بهبود بيمارى و تسریع آن کمک می کند ؟

• گیاهان به بيماران كمك ميكند تا سريعتر بهبود يابند ! همچنين گياهان در كمك به کاهش ضربان قلب و فشار خون بسيار موثرند ! در همان مطالعه که در آن بیماران به سرعت بهبود یافتند ، محققان دریافتند که حضور انواع گیاهان در محیط داخلی توانایی کاهش ضربان قلب و فشار خون را دارند .

کود کامل یا کود NPK چیست

کود NPK یکی از پر مصرف ترین نوع کودها در دنیا است که برای افزایش رشد گیاهان و درختان استفاده می شود .
عناصر پر مصرف در گیاهان شامل ازت ، فسفر، پتاس ، کلسیم ، منیزیم و عناصر کم مصرف شامل  آهن ، روی ، منگنز ، مس و بر می باشند.
به کود هایی که مجموع عناصر فوق را با هم و به نسبت متناسب دارا باشد اصطلاحا کود کامل یا NPK گفته میشود.
گیاهان بیشتر از هرچیزه دیگه به سه عنصر نیتروژن (N) ، فسفر (P) و پتاسیم (K) نیاز دارند.

برای بیشتر گیاهان آپارتمانی از کودهای NPK 20-20-20 یا NPK18-18018 استفاده می شود. البته برای هر نوع گیاهی این ترکیبات میتواند متفاوت باشد.

عملکرد نیتروژن برای گیاه:
نیتروژن در اصل به رشد سریع شاخ و برگ ، تولید بذر گیاه و افزایش میوه کمک میکند. کمک به فتوسنتز و کیفیت بهتر محصول از مزایای استفاده از نیتروژن است.

عملکرد فسفر برای گیاه:
فسفر توانایی گیاه برای مقابله با تنش در گیاه را بالا می برد. از دیگر مزیتهای فسفر، ریشه زایی بهتر و ازدیاد شکوفه در گیاهان را میتوان نام برد. بنابراین هنگام شوک گیاه به هر دلیلی می توان از کودهای فسفر بالا استفاده کرد تا گیاه از استرس به راحتی خارج شود .
عملکرد پتاسیم برای گیاه:
پتاسیم به کیفیت میوه و گل و تشکیل پروتئین در میوه کمک می کند. در گیاهان زینتی برای گلدهی و در درختان میوه به درشت شدن میوه و رنگ انداختن میوه کمک می کند.
بنابراین برای گیاهان زینتی گلدار و همچنین برای بذر از سه ماهگی تا یکسالگی از کودهای کامل پتاسیم بالا استفاده نمایید .
نحوه مصرف کود NPK
حتما برای استفاده از کود NPK ، به میزان توصیه شده توسط شرکت های تولید کننده توجه کنید. استفاده بیش از حد کود NPK موجب خسارت به گیاه می شود.

اعداد روی بسته های کود NPK :

این اعداد به همان ترتیبی که بیان می شوند نشان دهنده درصد عناصر NPK هستند.

برای مثال : کود NPK 3-11-38 از این عناصر تشکیل شده است :

۳ درصد N نیتروژن

۱۱ درصد P  فسفر

۳۸ درصد K  پتاسیم

البته ۳ + ۱۱ + ۳۸ درصد ، روی هم  ۵۲ درصد می شود. پس الباقی ترکیبات کود از چه چیزی تشکیل شده است؟!

بعضی از شرکت ها روی بسته بندی کودهای خود بعد از اعداد، حروف +TE را درج می کنند که؛ مخفف کلمهTrace Element  به معنی عناصر کم مصرف است.

یعنی غیر از عناصر پر مصرف ( ازت، فسفر و پتاسیم ) ، عناصر کم مصرف نیز در کودهای NPK استفاده شده است.

اما این بدان معنی نیست که تمام ۵۰% باقیمانده ترکیب کود از عناصر کم مصرف تشکیل شده است.

بلکه تنها میزان کمی از این درصد متعلق به این عناصر است و باقیمانده آن از ترکیبات خنثی، اختصاصی و یا حتی سرّی مختص شرکت ها تشکیل شده.

برای تامین نور مورد نیاز گیاهان در مکان هایی که نور خورشید نیست یا نور طبیعی بسیار کم است، از لامپهای مخصوصی به نام لامپ رشد یا چراغ رشد گیاه استفاده می شود. روش استفاده از لامپ رشد گیاه بسیار ساده است. کافیست شما رفتارها و نیازهای گیاه، نهال، درختچه یا سبزیجات مورد علاقه تان را بدانید. تاثیر نور لامپ بر رشد گیاهان مانند تاثیر نور خورشید است و در این صورت میتوانید در یک آپارتمان یا انباری، گل و گیاه مورد علاقه خود را پرورش دهید.

تاثیر نور لامپ رشد بر گل دهی و رشد گیاهان

هر کدام از طیف های نور خورشید تاثیر خاصی بر رشد گیاهان دارد. گیاهان برای جوانه زدن، رشد برگها و شاخه ها، به نور با طیف آبی رنگ نیاز دارند. اما برای میوه دادن و ظهور گل ، نور با طیف متمایل به قرمز نیاز است. نور سبز، تاثیر کمتری بر گیاهان دارد. نیاز به شدت نور برای گیاهانی که میوه یا گل میدهند بیشتر است. سبزیجات و صیفی جات از لحاظ نیاز به نور، در مرحله بعدی قرار میگیرند و تقریبا به همه طیف های رنگی نور احتیاج دارند.
نور آبی باعث رشد شاخ و برگها میشود و نور قرمز در گل دهی و میوه دهی تاثیر گذار است. دو راه جهت تامین نور مصنوعی وجود دارد: راه اول ترکیب لامپ های آبی و قرمز برای تامین هر دو نور و راه دوم اینکه از لامپ رشد های آماده استفاده کنین.

چراغهای رشد، نور را مستقیم به گیاهان میتابانند. شدت نور را میتوانید با کم و زیاد کردن فاصله لامپ از گیاه تنظیم کنید. اگر چراغ بیش از اندازه به گیاه نزدیک باشد، شدت زیاد نور و گرما شاخ و برگ گیاه را میسوزاند. گرم بودن برگها، نشان دهنده این است که لامپ به گیاه خیلی نزدیک است. اگر فاصله لامپ و گیاه بیش از اندازه دور باشد، کمبود نور باعث نازک شدن و کشیدگی ساقه ها، مایل شدن به سمت نور، کاهش رشد، کوچک شدن و زرد شدن برگها، قهوه ای شدن دور برگها و زرد شدن برگهای پایینی میشود.
اگر گیاهی دارید که نور کافی نداشته، نور مورد نیاز آن را به صورت تدریجی تامین کنید. انتقال ناگهانی گیاه به سمت نور، باعث سوختن برگهای آن میشود.

لامپ رشد گیاه؛ ال ای دی یا کم مصرف؟

لامپهای مهتابی قدیمی، لامپهای کم مصرف و لامپهای ال ای دی میتوانند نور مورد نیاز رشد گیاهان را تامین کنند. کافیست رنگ نور مورد نیاز گیاهتان را بدانید. لامپ هایی با نور سفید، به علت داشتن طیف آبی، بیشتر در مرحله رشد و جوانه زنی استفاده می شوند. اما نورهای زرد و متمایل به قرمز، میتوانند در گل دهی و میوه دهی گیاهان تاثیر داشته باشند.
برای گیاهانی فقط شاخه و برگ هستند، می توانید از لامپ های ال ای دی سفید رنگ استفاده نمایید. چون درون نور سفید، رنگ آبی نیز وجود دارد و نور مورد نیاز گیاه را تامین می کند. برای گیاهانی که میوه و گل می دهند هم، می توانید از لامپ های قرمز استفاده نمایید.
برای اینکه بتوانید در پرورش انواع گیاهان گل دار و شاخ و برگ دار با لامپ رشد گیاه نتیجه بگیرید، باید از ترکیب نور قرمز و آبی استفاده نمایید. برای این کار میتوانید از چراغ های آماده موجود در بازار استفاده کنید. یا اینکه خودتان دو لامپ آبی و قرمز را در کنار هم بگذارید و به گونه ای نور آنها را با هم مخلوط کنید که به همه جای گیاهان شما، رنگ یکسانی برسد.
مدت زمان مورد نیاز گیاهان به نور متفاوت است. نباید لامپ رشد را در تمام طول شبانه روز روی گیاه روشن نگه داشت. برای تنظیم مدت زمان نوردهی، میتوانید با کمی تحقیق متوجه شوید که گیاه شما به چند ساعت نوردهی در طول شبانه روز نیاز دارد و با خاموش و روشن کردن لامپ رشد، رشد و شکوفایی گیاهتان را بهینه کنید.
لامپ های ال ای دی کمترین مصرف را دارند، ماده سمی ندارند، طول عمرشان خیلی بالاست و عموماً شکستنی نیستند. اما لامپ های کم مصرف مضرات زیادی دارند مثل خطر تابش اشعه فرابنفش و پخش شدن ماده سمی در صورت شکستن.

استفاده از رايحه‌هاي گل‌ها و گياهان معطر، عصاره‌ها و روغن‌هاي آنها و ساير مواد طبيعي خوشبو، در تمدن‌هاي بزرگ و حتي جامعه‌هاي كوچك و قبايل بدوي براي حفظ سلامتي و تقويت و تامين قواي جسماني و روحي و همچنين تسلط و تاثيرگذاري در انسان‌ها و نيروهاي طبيعت از گذشته‌هاي دور متداول و رايج بوده است.در مصر باستان از عصاره گياهان معطر مانند گل رز، برگ درخت سدر، سرو كوهي، صمغ چوب صندل، صمغ درخت مرو كندر و مواد ديگري مانند، مشك و عنبر و عود فراوري شده از درخت صندل و… براي مصارف آرايشي، حفظ بهداشت و سلامت عاطفي و روحي بهره مي‌گرفته‌اند. اين مواد همچنين در آيين‌ها و مراسم مذهبي و موميايي كردن اجساد مردگان كاربرد داشته است.در كشور باستاني چين كه در استفاده و كاربرد گياهان دارويي و مواد طبيعي معدني، قدمت چند هزار ساله دارد، از مواد خوشبو (اعم از گياهي، معدني، جانوري، (مشك و عنبر) در درمان‌هاي طبيعي مانند گياه درماني، انرژي درماني و در آيين‌ها و مراسم مذهبي و سنتي از رايحه‌ها استفاده‌هاي فراواني مي‌كرده‌اند كه هم‌اكنون نيز رايحه درماني يكي از درمان‌هاي طبيعي مهم در طب كل نگر چين است.

در هند باستان، گياهان معطر و مواد خوشبو در زندگي روزمره و در آيين‌ها و مراسم مذهبي براي ارتقاي مدارج روحاني و معنوي كاربرد داشته است و از عطر گل‌هاي رز و ياسمن و بخور صندل در معابد و مكان‌هاي مقدس استفاده مي‌شده است. هم‌اكنون نيز رايحه‌ها در زندگي مردم هند از اهميت و نقش موثري برخوردارند.

در يونان و روم قديم، استفاده از رايحه‌هاي طبيعي كاربرد فراواني داشته است. در اين كشورها علاوه بر مصارف آرايشي و بهداشتي از روغن‌هاي گياهي براي معطر ساختن بدن، تسكين درد و نيز ماساژ درماني و حمام درماني از بخورهاي آرامش‌بخش جهت تقويت و حفظ انرژي و دستيابي به سلامت جسماني و عاطفي بهره مي‌گرفتند.در ايران باستاني نيز علاوه بر موارد گفته شده، از انواع مواد معطر در مراسم آييني – مذهبي و در عبادتگاه‌ها استفاده مي‌كردند. عطر و گلاب و ساير مواد خوشبو هم‌اكنون در مصارف خانگي، تهيه لوازم آرايش و در مكان‌هاي مقدس مانند مزارها، مساجد و معابد كاربرد فراوان دارد و از همين جهت بعضي از اين مواد مقدس شمرده مي‌شوند، به گونه‌اي كه هرگاه رايحه گل محمدي و يا اسفند به مشام مي‌رسد، آن را به فال نيك مي‌گيرند و با ذكر و دعا و صلوات از آن استقبال مي‌كنند.

رايحه‌ها و پيدايش فرهنگ‌ها و آيين‌ها

برخي از انسان‌شناسان معتقدند كه ظهور فرهنگ‌هاي باستاني را مي‌توان با تولد و پيدايي انواع آيين‌ها مرتبط دانست و جالب آنكه استفاده از انواع رايحه‌هاي خوشبو نيز همزمان با پيدايش آيين‌ها متداول گرديده است.

در مراسم و مناسك آييني و يا برگزاري جشن‌ها و آيين‌هاي شكرگزاري که برای شفاي بيماران برگزار مي‌شده است، سوزاندن مواد معطر نيز بخشي از اين آيين‌ها بوده است كه بر اساس اين باور شكل گرفته است كه رايحه‌هاي معطر پخش شده در فضا باعث تلطيف هوا و جذب و ايجاد انرژي‌هاي مثبت و دفع انرژي‌هاي منفي و عوامل بيماري‌زا مي‌گردد. (شايان توجه است كه بسياري از اين مواد خوشبوي طبيعي مانند اسفند، كندر و اكاليپتوس و… علاوه بر پخش رايحه‌هاي خوشبو، ضد عفوني كننده محيط نيز مي‌باشند).علاوه بر اين، رايحه‌ها حالتي از آرامش و خلسه روحاني و معنوي در افراد به وجود مي‌آورند و به علت همين اثرات آرامش‌بخش، رفته رفته زمينه‌هاي استفاده از مواد معطر طبيعي در اجتماعات و خانواده‌ها همگاني شده، به گونه‌اي كه در مدارس، مساجد و بيمارستان‌ها از آن استفاده مضاعف مي‌نمايند، هم براي ضد عفوني كردن محيط و هم براي خوشبو ساختن آن و شايد بر همين اساس باشد كه براي بيماران گل مي‌بردند و يا در اتاق كار گل مي‌گذارند.

رايحه‌ها در سراسر زندگي انسان از تولد تا مرگ با او همراه هستند و اين از اهميت ويژه گل‌ها و گياهان شفابخش و معطر در زندگي انسان است.

اثر رايحه‌ها بر سيستم‌هاي بدن

عطر گل‌ها و ساير مواد معطر طبيعي، گيرنده‌هاي عصبي بويايي را تحريك مي‌كنند. پيام‌هاي دريافت شده توسط اين گيرنده‌ها (احساس بوي خوش) به منطقه ليمبيك در مغز مي‌رسد. در اين منطقه پيام‌هاي بويايي درك و كدبندي شده و در حافظه مربوط به هر بو ذخيره مي‌شود و بر رفتار جسماني و عاطفي ما اثر مي‌گذارد.

تاثير بو بر سيستم‌هاي هورموني و دفاعي بدن

بوها مي‌توانند بر روند ساخته شدن هورمون‌ها گرايش‌هاي انگيزشي شخصي، سطح حرارت بدن، سطح هورموني بدن، ساخته شدن انسولين، سوخت و ساز بدن، افكار و واكنش‌هاي آگاهانه، اثر بگذارند. بوها با تحريك مغز در ترشح انتقال دهنده‌هاي شيميايي الكتريكي عصبي «نوروترنس‌ ميترها»، باعث حالات رواني خاصي مي‌شوند. (مجله طب كل‌نگر) استفاده از مواد معطر (صابون، شامپو، لوازم آرايشي، عطر و ادوكلن، خوشبو كننده هوا و…) در انسان احساس سلامت، سرخوشي و حالت خشنودي و خرسندي به وجود مي‌آورد. اين مواد مي‌توانند استرس و درد را كاهش داده و باعث تعادل عاطفي شوند.تنفس مواد خوشبو، علاوه بر تحريك پياز بويايي به درون ريه‌ها رفته و به مولكول‌هاي اكسيژن مي‌چسبند و به درون خون راه يافته و باعث خود بهبودي و خود درماني اعضا و بافت‌هاي بدن مي‌شوند.علاوه بر اينها رايحه‌هاي معطر از طريق ماساژهاي موضعي پوستي به درون مايع بين سلولي زير پوست نفوذ مي‌كنند و از اين طريق وارد جريان خون شده و به اعضاي مختلف بدن و سيستم‌هاي لنفاوي مي‌رسند و بر سيستم دفاعي تاثير مثبت مي‌گذارند.

 اثرات شگفت‌انگيز بوهاي خوش در درمان بيماري‌هاي رواني

امروزه روانشناسان، در درمان بيماري‌هاي رواني، استفاده از روغن‌هاي معطر گياهي و عصاره گياهان شفابخش را به شكل‌هاي مختلف به ويژه حمام درماني جهت آرامش و احساس سبكي و راحتي توصيه مي‌كنند. حتي در درمانگاه‌ها و بيمارستان‌ها مواد خوشبو كننده فضا را به صورت اسپري در هوا پخش مي‌كنند تا باعث آرامش و آسايش رواني بيماران گردد.

رايحه درماني به‌طور طبيعي‌، انرژي‌هاي درماني و شفا دهنده بدن را به فعاليت واداشته و باعث سلامت جسمي و فكري مي‌شود و از اين طريق به كارايي بيشتر و بهتر ذهن و سيستم دفاعي كمك كرده و موجب بهبود كيفيت زندگي مي‌گردد .